guid

دستور العمل

در سر تا سر جهان مردم به مبارزه با سدها برخاسته اند. آنها مبارزه مي كنند تا از رودخانه ها و وسايل معاش خود در برابر سدهاي جديد محافظت كنند. آنها خواستار غرامت براي مشكلاتي هستند كه سدهاي قديمي به بار آورده اند. آنها همچنين جايگزينهاي بهتري را براي انرژي ، منابع آب و كنترل سيلاب پيشنهاد مي كنند. همه آنها يك صدا عزم آن دارند تا زندگيشان را تغيير دهند.
طي 20 سال گذشته ، حركتهاي جهاني در مبارزه با سدها قويتر شده اند و موفقيت هاي بسياري نيز كسب كرده اند. تعدادي از سدها متوقف شده اند. و جايگزينهاي بهتري چون سدهاي كوچك و آبخيزداري اجرا شده اند.
اما سدهاي جديد همچنان به تهديد جوامع در سرتا سر جهان ادامه مي دهند..
شبكه بين المللي رودها اين دستور العمل را براي تقويت جوامعي كه با سدهاي جديد تهديد مي شوند تهيه كرده است. شبكه بين المللي رودها و ديگر NGO ها در سرتا سر جهان آماده اند تا شما را در تلاش تان ياري كنند. NGO هايي كه امكان ياري شما را دارند ، در پايان اين راهنما ليست شده اند.
اميدواريم اين راهنما اطلاعات و ابزارهايي را در اختيار شما بگذارد كه به شما در مورد اينكه چگونه به طرح پيشنهادي يك سد پاسخ دهيد كمك كند.

در ابتداي راهنما ليستي از لغات دشوار و تعاريف آنها وجود دارد. اين كلمات در متن راهنما بصورت برجسته آمده اند.
بخش 1 اطلاعات عمومي را در مورد سدها فراهم آورده است. شامل اينكه آنها چگونه كار مي كنند. و اينكه چه كسي از ساخته
شدن سدها بهره مي برد و چه كسي متحمل زيان مي شود.
بخش 2 در مورد تاثيرات سدها بر جوامع و منابع طبيعي صحبت مي كند.
بخش 3 حركتهاي بين المللي مردم را در برابر سدهاي مخرب و همچنين موفقيت هاي آنان را شرح مي دهد.
بخش 4 ايده هايي را مطرح ميكند در مورد اينكه جوامع چگونه مي توانند سدها را به چالش بكشند و از حقوق خود دفاع كنند.
بخش 5 در مورد گزينه هاي مناسبتر براي تامين نيازهاي مردم به آب ، انرژي و كنترل سيلابها اطلاعاتي را فراهم مي آورد .
در پايان راهنما يك ليست از تماسهايي كه ممكن است به شما كمك كند موجود است.
پيروزي شما را در منازعه عليه سدهاي مخرب آرزو مي كنيم. ما در مبارزه براي عدالت و تكريم يكي هستيم. آب براي حيات است نه براي مرگ !

شبكه بين المللي رودها

اطلاعاتي در مورد سدها

سد چيست؟
يك سد ديواري است كه در عرض يك رود ساخته مي شود. سدها مي توانند از خاك ، سنگ و يا بتن ساخته شوند. آنها جلوي جريان رودخانه را مي گيرند و يك درياچه مصنوعي مي سازند كه به آن مخزن گفته مي شود. آب موجود در مخزن مي تواند براي توليد الكتريسيته ، تامين آب شرب و كشاورزي ، كمك به تردد قايقها ، كنترل سيلابها و براي تفريح مورد استفاده قرار گيرد. بعضي از سدها براي بيش از يكي از اين اهداف مورد استفاده ساخته مي شوند.
بيش از 47,000 سد بزرگ (سدهايي با ارتفاع بيش از 15 متر) در سرتاسر جهان ساخته شده است. چين ، ايالات متحده و هند بيشترين تعداد سدهاي بزرگ را دارا مي باشند. بزرگترين سد جهان بيش از 250 متر (يعني بلندتر از يك ساختمان 60 طبقه) ارتفاع و چندين كيلومتر عرض دارد. براي ساخت آنها دهها سال وقت و ميليونها دلارهزينه صرف مي شود.

كار يك سد چيست؟

سدهاي تامين آب شرب و آبياري آب را در مخزن خود ذخيره مي كنند. اين آب بوسيله لوله ها و كانالهاي بزرگ به شهرها و مزارع هدايت مي شود.

سدهاي نيروگاهي از آب براي چرخش پره هاي ماشينهايي كه به آنها توربين گفته مي شود براي توليد برق استفاده مي كند. الكتريسيته بوسيله خطوط انتقال به شهرها و كارخانه ها فرستاده مي شود. بعد از گذشتن از توربين ها ، آب در پايين سد به رودخانه رها مي شود.

سدهاي كنترل سيلاب در هنگام بارش هاي سنگين براي كاهش قدرت سيلاب ، آب را در خود ذخيره مي كنند.

سدهای قایقرانی آب را در خود ذخيره مي كنند و سپس در زمانهایی از طول سال كه سطح آب رود بقدري پايين است كه قايق ها قادر به تردد نيستند ، آنرا رها مي كنند. آنها نوعا داراي تجهيزاتي براي بالا و پيين بردن قايق ها هستند. بدين ترتيب قايق ها امكان عبور از سد را خواهند داشت.

چه كسي بهره مي برد؟ چه كسي زيان مي كند؟
شهرها و كارخانه هاي مقيم منطقه از برق يا آب ذخيره شده توسط سدها بهره مند مي شوند. شركت هاي كشاورزي بزرگ نيز از آب ارزان آن براي آبياري بهره مي برند. سدها اغلب منابع خود را به دور از جوامع روستايي مي برند تا صنايع و مردم شهرنشين را از آنها بهره مند سازند. در بعضي مواقع هم اين مردم و صنايع در كشورهاي همسايه واقع شده اند.
شركتهاي مهندسي و عمراني نيز بهره خواهند برد. آنها ميليونها دلار بابت طراحي و ساخت سدها دريافت مي كنند. حكومتها نيز مي توانند توسط ماليات هايي كه در طي ساخت و كاربري سدها اخذ مي كنند ، منتفع شوند. به خاطر رقم هنگفتي كه صرف ساخت سدها مي شود ، دولتهاي فاسد و يا مديران فاسد شركت ها گاهي اوقات براي بهره هاي شخصي خود كسري از اين پول را برمي دارند. گاهي اوقات نيز اين دو ، چندان از هم جدا نيستند. اين يعني با اندكي دقت ، دولتمردان و اشخاص ذي نفوذ بسياري را در بين مديران ارشد اين شركتهاي مهندسي و عمراني مي يابيد. و اين جداي شركتهاي دولتي فعال در اين زمينه است.
دولتها از جنبه ديگري نيز منتفع خواهند شد. سدها (خصوصا سدهاي بزرگ) پروزه هايي ملي هستند. تعدد چنين پروژه هايي (البته با بلعيدن بخش عظيمي از بودجه) قادرند تا دولتها را به اسطوره هاي سازندگي و آبادگري بدل كنند. سدها بعنوان تنديس هاي پرشكوه تلاش و خدمت دولتها ، اثر خارق العاده اي بر افكار عمومي كشورها دارند و دولتها در كشورهاي در حال توسعه ساخت سد را ساده ترين روش براي تبليغات خود و افزايش غرور ملي مردم مي يابند.
در اين ميان كساني كه به واسطه سدهاي بزرگ متحمل زحمات فراوان مي شوند ، كشاورزان روستايي و مردم بومي يا عشاير هستند. ميليونها انسان از خانه هايشان بيرون رانده شده اند تا راه براي ساخت سدها و مخازن بزرگ هموار گردد. و ميليونها زندگي ديگر نيز در پايين دست سدها ، منابع و وسيله معاش سنتي خود را از ست داده اند.
چيزي كه موضوع را به مراتب ظالمانه تر مي كند اين است كه مردم متاثر از سد به ندرت در تصميم گيري ساخت و يا عدم ساخت يك سد دخالت داده مي شوند. آنها معمولا از حقوق خود آگاه نيستند تا اطلاع رساني كنند و موضوع را به سمع عموم برسانند ، تا زمين و وسيله معاش ديگري مطالبه كنند و يا حتي با احداث سدها مخالفت كنند. آنها نوعا از برق يا آب بهره اي نخواهند برد حتي اگر در جوار سدها زندگي كنند.

وقتي سدها درست عمل نمي كنند ، حكومتها و مردم زيان خواهند ديد.
سد "ياكيرتا" توسط رييس جمهور سابق آرژانتين "كارلوس منم" به "بناي يادبودي از فساد مالي و ارتشا" تبديل شده است. هزينه هاي ساخت اين سد از 2.7 بيليون دلار به 11.5 بيليون دلار افزايش پيدا كرد. و اين پروژه تا امروز نيز ناتمام باقي مانده است.
ياكيرتا در آرژانتين و پاراگوئه واقع شده است و تنها 60% نيرويي را كه تصور مي شد توليد مي كند. گروه اداره كننده سد بيليونها دلار مقروض هستند. آنها بعلت سود ده نبودن پروژه قادر به بازپرداخت وامها نيسنتد. حكومتها اغلب براي ساخت سدها وام مي گيرند. آنها انتظار دارند پول زيادي نصيبشان شود. بهرحال اگر سدها انرژي اي را كه انتظار مي رود توليد نكنند ، حكومتها قادر به بازپرداخت وامها نخواهند بود. آنها ممكن است پرداخت هزينه هاي بخش بهداشت و سلامت و همچنين آموزش را متوقف كنند يا آنرا كاهش دهند كه در اين صورت رنج و عذاب آن متوجه مردم خواهد بود.
براي كشورهايي با نقدينگي كم ، سرمايه گزاري مبالغ كلان در پروژه هاي پر ريسكي چون سد سازي ممكن است بدهي آنان به موسساتي چون بانك جهاني منجر شود. در اين حالت سدهايي كه براي كاهش فقر ساخته مي شوند ، به عاملي براي افزايش آن بدل مي گردند.
سدها چگونه عمل مي كنند؟
اگرچه سدها فوايدي هم دارند. با اين حال اغلب انرژي چنداني توليد نمي كنند. سدهاي ذخيره آب اغلب كمتر از ميزان وعده داده شده آب تامين مي كنند. اين معمولا بدان دليل رخ ميدهد كه سازندگان سد ميزان آبي را كه رودخانه قادر به تامين آن است زياد برآورد مي كنند.
سدهاي سيل بند قادر به متوقف ساختن سيلهاي كوچك هستند. در عوض قادرند تا قدرت تخريب سيل هاي هاي بزرگ را بمراتب بيشتر كنند. مردم ، خانه ها و فروشگاههاي بيشتري را در پايين دست سد مي سازند؛ چون احساس امنيت مي كنند. بهرحال وقتي يك سيل بزرگ اتفاق بيافتد و مخزن نيز قادر به نگه داشتن اين حجم آب نباشد ، مردم بيشتري ممكن است اموال و يا حتي جان خود را در اثر سيل از دست بدهند.
سدها براي هميشه باقي نمي مانند. آنها معمولا ساخته مي شوند تا تعداد سالهاي مشخصي كار كنند. طول عمر يك سد به فاكتورهاي بسياري وابسته است. بعنوان مثال اينكه چه مقدار رسوب در رودخانه وجود دارد. بعد از اين زمان مخزن از رسوب انباشته مي شود. هر چه رسوبات بيشتر مي شود ، سد نيز كارايي خود را بيشتر از دست مي دهد. تا جاييكه ديكر قابل بهره برداري نمي باشد.


هزينه سدها را چه كسي مي پردازد؟
هر ساله حدود 40 بيليون دلار براي ساخت سدها هزينه مي شود. ازآنجا كه ساخت سدها تا اين حد پر هزينه هستند ، حكومتها معمولا نياز دارند كه از چندين سرمايه گزار وام بگيرند. بانك جهاني يكي از مهمترين سرمايه گزاران سد است. اين بانك عمومي توسعه 60 بيليون دلار را بر روي 600 سد در سر تا سر جهان هزينه كرده است. بانکهای منطقه ای توسعه نظیر بانک توسعه آسیا، بانک توسعه آفریقا و بانک توسعه امریکا نیز به دولتها و شرکتها برای ساخت سد وام می دهند.
وقتی بانکهای توسعه عمومی بخشی از سرمایه ساخت سد را تامین کنند، وام گرفتن از بانکهای خصوصی برای دولتها بسیار ساده تر می شود.کشورهای ثروتمندتر نظیر ژاپن و آلمان نیز به کشورهایی که قصد ساخت سد را دارند وام می دهند یا مستقیما در آن سرمایه گزاری می کنند.
بعد از اینکه سد ساخته شد، حکومتها ملزم به بازپرداخت وامها هستند. حتی اگر سدها به اندازه ای که انتظار می رفت پول ساز نباشند، دولتها مجبورند که قرضها را بپردازند.

تاثیرات سدها
وقتی مالیسملو دیدیانتائو برای اولین بار درباره طرحهایی برای ساخت یک سد ذخیره آب در زمینش در لسوتهو ] ایالتی در افریقای جنوبی [ شنید، با آن مخالفت کرد. اما سازندگان سد او را متقاعد کردند که تنها عده کمی از مردم مجبور به نقل مکان می شوند تا تعداد زیادی از مردم بهتر زندگی کنند. آنها به مالسیملو و جامعه اش وعده غرامت خوب، تامین آب، مدرسه و خانه های جدید را دادند.
اما این وعده ها دیری نپایید.مالسیملو می گوید: " وقتی ما غرامت کافی برای زمینهایمان نگرفتیم، این بمعنی مرگ فرزندانمان و مرگ نسلهای آینده مان است. زیرا آنها چیزی نخواهند داشت تا کمکشان کند که در آینده زنده بمانند."
این تنها داستان زندگی مالسیملو نیست. چیزی بین 40 تا 50 میلیون نفر از مردم از خانه هایشان بیرون رانده شده اند تا راه برای سدها باز شود. غالب این مردم حالا فقیرتر هستند. وسیله معاش آنها، فرهنگشان و جامعه شان نابود شده است.
سدها بسیاری از مهمترین زیستگاههای مهم جانوری و زمینهای حاصلخیز کشاورزی را در جهان به زیر آب برده اند. رودخانه ها نابود شده اند. محل زیست ماهیها از بین رفته است. تعدادی از گونه های ماهیها، جانوران و گیاهان ناپدید شده اند.
این فصل به شرح تاثیر سدها بر جوامع و منابع طبیعی می پردازد. ما در اینجا تاثیر سدها را بر جوامع کوچ داده شده و جوامعی که درپایین دست سد زندگی می کنند بررسی کرده ایم. سپس به بحث در مورد آنچه جوامع لسوتهو برای دفاع از زندگی و معاش خود در برابر سدهای بزرگ انجام داده اند می پردازیم.

حقایقی از کوچ دادن
رنج جوامع کوچ داده شدهیکی از بزرگترین تاثیرات سدها کوچ اجباری مردم از خانه هایشان است.مخازن سدها مناطقی را به زیر آب می برد که مردم در آن زندگی می کنند، محصولاتشان را کشت می کنند، ماهیگیری می کنند و گله هایشان را پرورش می دهند.گاهی وقتها خانواده ها نسلهاست که در این زمینها زندگی کرده اند. با این وجود دولتها و سازندگان سد مردم را مجبور می کنند تا خانه ها و زمینهایشان را ترک کنند؛ و روستاها کاملا به زیر آب می روند.
کوچ کردن اغلب مردم را فقیر تر می کند. آنها در بدست آوردن غذای کافی برای خوردن و درآمدی برای اداره خانواده شان مشکل خواهند داشت. ممکن است دیگر قادر نباشند تا با کشاورزی و ماهیگیری گذران زندگی کنند. جوامع روستایی ممکن است مجبور شوند تا به شهرها یا شهرکهایی مهاجرت کنند که در آن باید خود را با شیوه جدید زندگی وفق دهند. در شهرها آنها ممکن است با مشکلات جدیدی چون جرم و جنایت و اعتیاد مواجه شوند.
کوچ دادن جوامع و فرهنگهای آنان را نابود می کند. روستاها اغلب تقسیم و تکه تکه می شوند و مردم دیگر نمی توانند کنار دوستان و خویشان خود زندگی کنند. بدین ترتیب مردم ممکن است از ارتباط با زمینهای اجدادیشان محروم شوند. مردم بومی و اقوام اقلیتی بیشترین قربانیان سد سازی را تشکیل می دهند. محلهای باستانی و گورستانهای قدیمی در بسیاری موارد به زیر آب می روند و این بدان علت است که مناطق انتخاب شده برای محل ساخت سد، شرایط ممتازی برای زندگی و سکونت انسان دارند.
یکی از مردان قبیله NYA HUN که بخاطر سد HOUAY HO در لائوس مجبور به کوچ شده است می گوید : " بعضی از مردم فکر می کنند که اگر کوچ داده شوند مریض خواهند شد. چون به نظر آنها این زمینها متعلق به ما نیست. این مثل مهاجرت به یک کشور غریبه است. معنای احساس خانه و محل برای ما نابود شده است.
مردم متاثر از سد اغلب دچار آزردگیهای جسمی و روانی می شوند. افسردگی، روی آوردن به مشروبات الکلی، خشونتهای خانوادگی، بیماری ها و حتی خودکشی معمولا بعد از خودکشی در این جوامع افزایش پیدا می کند.

مشکلاتی در اسکان دوباره
به بعضی از مردمی که توسط سدها جابجا می شوند خانه های جدیدی داده می شود. به این عمل اسکان دوباره گفته می شود. مردم ممکن است به یکی از روستاهای موجود منتقل شوند یا به روستایی که تنها برای مردم متاثر از سد ساخته شده است.سازندگان سد اغلب به مردم وعده می دهند که زندگی آنها با اسکان مجدد بهتر خواهد شد. آنها قول می دهند که مردم شغل جدید و همچنین خانه هایی بزرگ همراه آب و برق خواهند داشت. بهر حال این قولها معمولا شکسته می شوند. خانه ها معمولا کوچک و فقیرانه ساخته می شوند. مردم، اغلب از پس هزینه های آب و برق بر نمی آیند. آنها معمولا زمینی کوچکتر از آنچه داشته اند دریافت می کنند. زمین جدید ممکن است برای کشاورزی نامناسب تر از زمین قبلی شان باشد.مردم اسکان مجدد یافته اغلب آنگونه که قبلا به آن عادت کرده بودند دیگر قادر به کشاورزی یا ماهیگیری یا گله داری نیستند و سازندگان سد گاهی آنها را ترغیب می کنند تا وسیله معاش دیگری برای خود دست و پا کنند مثل چوپانی یا پرورش سبزیجات برای فروش در سوپرمارکتها. بهرحال این راهها معمولا ناموفق اند و مردم احتمالا شرایط زندگی سخت تری نسبت به آنچه قبلا داشته اند خواهند داشت.
بسیاری غرامت کافی دریافت نمی کنندغرامت به پول یا چیزی گفته می شود که برای جبران آنچه که از دست داده اند به مردم داده می شود. وقتی به مردم غرامت نقدی داده می شود، این پول اغلب به اندازه ای نیست که برای گذران زندگیشان کافی باشد. در واقع ای کاش که آنها غرامت را نقدی دریافت نمی کردند. چون آنها احتمالا نمی دانند چه باید بکنند و پولشان برای مدت طولانی دوام نمی آورد.مردم بسیاری نیز غرامتی دریافت نمی کنند. دولت ممکن است به آنها بگوید که حقی برای دریافت غرامت ندارند.چون آنها به لحاظ قانونی مالک زمینی که در آن زندگی می کنند نیستند.جامعه احتمالا در زمین شریکند. یا ممکن است بخشی از مردم در زمینی کشاورزی کنند که متعلق به دیگری است . یا احتمال دارد که در نظر دولت آنها از سد متاثر نخواهند شد.
" ماموران دولت به ما گفتند : "خانه های کوچک خودتان را به عشق خانه بزرگ (میهن) رها کنید." اینرا زانگ کیو لائولد که به خاطر سد Xiaolangdi مجبور به کوچ شده می گوید :" آنها قول دادند تا به ازای هر فوت مربع از خانه هایمان 15 سنت بدهند و همه مزارع مان را هم جایگزین کنند. اما تا به امروز من چیزی دریافت نکرده ام؛ هیچ پولی. و خانواده ام که به ازای هر نفر نیم جریب زمین مرغوب و حاصلخیز کشاورزی داشت، وقتی ما به Xiaolangdi منتقل شدیم تنها نیمی از آن را، زمینی به مراتب نامرغوبتر دریافت کرد."

میلیونها نفر در پایین دست سد تحت تاثیر قرار می گیرند
سدها وسیله معاش میلیونها مردمی را که در پایین دست سد زندگی می کردند را نابود کرده است. بیشترین اثر نیز بر روی کشاورزی و ماهیگیری است.

محلهای ماهیگیری نابود شده اند
سدها با تغییر جریان رودخانه و بستن راه ماهیها برای رسیدن به محلهای تولید مثل و زیستگاههای بالا دست سد ، محلهای ماهیگیری را نابود می کنند. معمولا جمعیت ماهیها کاهش پیدا می کند. بعضی گونه ها نابود می شوند. در نتیجه مردم یک منبع مهم پروتئین و البته درآمدشان را از دست می دهند. همچنین شیوه سنتی زندگی آنها نابود می گردد.

محصولات کاهش پیدا کردند
مردم از خسارتهای وارده بر محصولاتشان رنج می برند. تغییرات در جریان آب رودخانه باعث فرسایش حاشیه رودخانه در پایین دست سد می شود. بدین ترتیب باغها، مزارع و زمینهای مردم که کنار رودخانه قرار دارند به داخل رودخانه شسته می شوند.
رودها رسوبات و مواد مغذی مهمی را با خود حمل می کنند که پس از سیل باعث بارور شدن زمینها می گردد. بدون این مواد مغذی محصولات کاهش پیدا خواهند کرد و مردم مجبور خواهند بود تا کودهای شیمیایی خریداری کنند. با وجود هزینه بالای این کودها مردم ممکن است از کشاورزی دست بکشند.

فقدان آب سالم
در پایین دست سد این امکان وجود دارد که آب کثیف و یا آلوده گردد و مردم و حیوانات در صورت نوشیدن آن بیمار گردند. خصوصا در زمانهایی که سطح آب پایین است. مردم اگر در رودخانه شنا یا حمام کنند ممکن است دچار زخمها یا تحریکات پوستی شوند. آب کمی نیز برای آبیاری محصولات وجود خواهد داشت.
رها سازی یکباره آب باعث بروز خسارت می شودکاربران سد گاهی اوقات تصمیم می گیرند به یکباره آب مخزن را رها کنند. بدین ترتیب سطح آب به سرعت بالا می آید. مردمی که از رودخانه استفاده می کنند ممکن است هیچ هشداری دریافت نکنند. قایقها و تجهیزات ماهیگیری آنها ممکن است توسط آب جارو شود. در بعضی موارد امکان غرق شدن مردم نیز وجود دارد.
جوامع با فقر در لسوتهو مبارزه کردند
پیش از آنکه سد کاتسه در لسوتهو ساخته شود، جوامع محلی در تمام طول سال می توانستند محصول پرورش دهند. آنها کدو تنبل، نخود فرنگی، باقلا، گوجه فرنگی و دیگر سبزیجات را پرورش می دادند. زمینهای بزرگ آنان می توانست غذای کافی تولید کند تا آنرا با یکدیگر تقسیم کنند.
اما بعد از اسکان مجدد، جوامع فقیرتر شدند. وعده های غرامت و وسیله معاش جدید عملی نشد. شرایط به گونه ای مشکل شد که به مرگ عده ای از مردم انجامید.
" زندگی اینجا در محل اسکان مجدد مشکل است. ما برای بدست آوردن هر چیزی ، حتی علفهای وحشی تقلا می کنیم. در مولیکالیکو ما تمام طول سال غذا داشتیم. در اینجا ما در تمام طول سال گرسنگی را تحمل می کنیم." اینرا نیکونو ماسیپاتی ، که بعلت ساخت سد کاتسی اسکان مجدد یافته می گوید.
جوامع لسوتهو هنوز برای یک غرامت عادلانه در حال مبارزه هستند. آنها شکایتهایی را علیه سازندگان سد تنظیم کرده اند، چندین راهپیمایی برپا کرده اند و نگرانیهایشان را به گوش عموم رسانده اند.
سر انجام در 2005 یک مقام عالیرتبه دولتی وعده داد که هرچه را که این جامع درخواست کرده اند را به آنها خواهد داد. حال آیا این وعده جدید عملی خواهد شد؟
اگر شما شنیدید که قرار است سدی در منطقه شما ساخته شود، مهم است که داستانهای اینچنینی را بیاد آورید. به این فکر کنید که اگر سدی در نزدیکی شما ساخته شود، زندگی شما چگونه دستخوش تغییر خواهد شد. تصور کنید که چطور خانواده، وسیله معاش، فرهنگ و جامعه شما را تحت تاثیر قرار خواهد داد.

سوالاتی برای بحث :

حرکتهای جهانی علیه سدهای مخرب
میلیونها نفر از مردم در سرتاسرجهان علیع سدهای مخرب مبارزه می کنند. ماهیگیران در پاکستان ، کشاورزان در تایلند و مردم بومی در گواتمالا برای سدها جدال می کنند. پروفسورهای دانشگاههای ژاپن و NGO های حقوق بشر در اوگاندا نیز با سدها مبارزه می کنند.آنها مبارزه می کنند تا از وسیله معاش و منابع طبیعی مردم محافظت کنند. آنها مبارزه می کنند تا حق مردم در ایفای نقش در مورد تصمیماتی که به زندگیشان مربوط می شود ، به رسمیت شمرده شود.
این حرکتها، وقتی مردم با همکاری هم در مقیاس منطقه ای و جهانی عمل می کنند، بسیار تاثیرگذارتر می شود. امروزه شبکه هایی از مخالفین سد در امریکای لاتین و آسیای شرقی و جنوب شرقی ، آسیای جنوبی ، اروپا و آفریقا وجود دارد (برای اطلاعات بیشتر به بخش تماسهای منطقه ای مراجعه کنید). این شبکه ها تشکیل شده اند از مردم متاثر از سد ، جنبشهای مردمی ، NGO ها ، گروههای تحقیقاتی و سایر گروهها.مردم از شبکه ها برای به اشتراک گذاردن تجربیاتشان ، سازماندهی حرکتهای یکپارچه و کار مشترک برای توقف سدها و دفاع از حقوق اولیه انسانی استفاده می کنند.
مبارزین سد تاکنون دو گردهمایی بین المللی را ترتیب داده اند تا تجربیاتشان را به اشتراک بگذارند و استراتژی هایشان را برای مبارزه با سدهای مخرب توسعه دهند. در سال 1997 ، مردم شرکت کننده از 20 کشور در برزیل گرد هم آمدند. گردهمایی دیگر در 2003 در تایلند برگزار شد که 300 شرکت کننده از 61 کشور در آن حضور داشتند. حرکتهای اینچنینی همچنان در حال رشد و قدرت گرفتن هستند.

موفقیتهای مبارزین سد
سدهای کمتری ساخته می شودحرکتهای جهانی در متوقف ساختن سدها موفق بوده اند. امروزه نسبت به گذشته سدهای کمتری ساخته می شوند. بخاطر قدرت گرفتن گروههای مخالف سد ، دولتها حتی در مواردی مجبور به لغو پروژه های سد سازی شده اند.



بعضی سدها تخریب شده اند
امروزه در امریکا و اروپا سدهایی که سالها پیش ساخته شده اند ، تخریب یا خنثی می شوند و رودخانه ها به زندگی بازمی گردند. در فرانسه چندین سد کوچک در روی رودخانه های لوییر و لگوئر در سالهای اخیر خنثی شده اند. بعد از اینکه سدها خنثی شدند ، رودخانه ها دوباره جان گرفتند. سالمون و دیگر گونه های ماهیها دوباره شروع به شنا کردن به سمت بالا و پایین رودخانه کردند.

حقوق مردم متاثر از سد تصدیق می شود
بسیاری از مردم متاثر از سد مبارزات موفقیت آمیزی برای حمایت از حقوقشان داشته اند. بعضی از مردم غرامتهای بهتری دریافت کرده اند. بعضی در فرایند تصمیم گیری شرکت داده شده اند و بعضی دیگر برق و آب برای آبیاری دریافت کرده اند.
به لطف اعتراضات مردم متاثر از سد و هم پیمانان آنان ، امروز رهنمودهای بین المللی برای اصلاح ساختمان سدها وجود دارد. این رهنمودها بوسیله کمیسیون جهانی سدها (WCD) بسط داده شده است. به عقیده WCD هیچ سدی نباید احداث شود ، مگر با رضایت و توافق مردمی که از آن متاثر خواهند شد. سازندگان سد باید قراردادهای حقوقی را برای پرداخت غرامت با مردم متاثر از سد امضا کنند تا اگر این قراردادها شکسته شد ، مردم قادر باشند به اقدامات قانونی علیه سازندگان سد دست بزنند. برخی دولتها این قراردادها را نپذیرفته اند ، اما مردم متاثر از سد از این رهنمودها بعنوان ابزاری برای مبارزه شان استفاده می کنند.

پول کمتر برای سدها
سدها بسیار گران هستند. دولتها در امریکای لاتین ، آفریقا و آسیا مجبورند تا از بانک توسعه جهانی و بانکهای خصوصی وام بگیرند تا برای ساخت سدها هزینه کنند. 20 سال قبل از این ، سرمایه گزاران پول هنگفتی برای ساخت سدها می دادند. امروزه بدلیل قوت گرفتن مخالفتها ، آنها پول کمتری برای این پروژه ها وام می دهند. و این ساخت سدها را برای خکومتها مشکلتر کرده است

در مورد سد راسی سالایی روستاییان پیروز شدند
در سال 2000 دریچه های سد راسی سالی در تایلند بصورت دائمی گشوده شد. این یک پیروزی بزرگ برای مردم متاثر از سد بود.
سد راسی سالی زمینهای کشاورزی بیش از 15,000 نفر از مردم را به زیر آب برده بود. همچنین مسیر کوچ ماهیها را مسدود کرده و یک جنگل مردابی را به زیر آب برده بود. این از نظر هر کسی یک فاجعه محسوب می شد. مردم متاثر تصمیم به مبارزه گرفتند. آنها خواهان آن بودند تا دریچه های سد برای همیشه به طور کامل باز شوند تا رودخانه و معاش مردم به حالت اول بازگردد.
آنها یک دهکده معترضین در منطقه مخزن درست کردند تا همه را متوجه درخواستهایشان کنند. تعدادی از معترضین کارگاه سد را اشغال کردند. آنها گفتند که تا زمانی که دریچه های سد باز نشود ، آنجا را ترک نخواهند کرد. سرانجام مبارزین سد با بالا آمدن آب در نقطه ای محاصره شدند. این وضع برای سالها ادامه داشت.
در نهایت روستاییان پیروز شدند. دولت تایلند موافقت کرد تا دریچه ها را باز کنند. از آن پس حیات دوباره به رود مون بازگشت. مردم دوباره توانستند محصولاتشان را در کنار رودخانه پرورش دهند و به ماهیگیری بپردازند. آنها راه معاششان را دوباره بدست آوردند.
بوپا کونگ یکی از رهبران جنبش راسی سالایی علت مبارزه برای از کار انداختن سد را اینگونه توضیح می دهد : " حفظ محیط زیست تنها راه کمک به نوه هایم در این مسیر طولانی است. این کاری است که من دارم برای آنها انجام می دهم "

موفقیتهایی حاصل شده ؛ اما هنوز سدها جوامع را تهدید می کنند..
موفقیتهای بسیاری بدست آمده. اما هنوز کارهای بسیاری را باید انجام دهیم. در کشورهای بسیاری از اطراف جهان ، دولتها همچنان در حال ساخت سدهای مخرب هستند. مردم بسیاری هنوز هستند که سدها و خانه هایشان را بخاطر سدها و مخزنها از دست می دهند. بسیاری از کشورهای قدرتمند ، بانکها ، شرکتها و بانکهای توسعه ، طرحهای زیادی برای ساخت سدهای بیشتر دارند.
ما نیازمند آنیم تا مقاومت علیه سدهای بزرگ را قدرت بخشیم.
ما نیاز داریم تا با هم دست به کار شویم ، یکدیگر را حمایت کنیم و از یکدیگر بیاموزیم تا از حقوق مردم متاثر از سد حمایت کنیم.
وقتی مردم بسیاری با هم علیه سدها مبارزه می کنند ، برای دولتها و شرکتها مشکلتر است که سد بسازند و به جوامع آسیب وارد کنند.
چگونه با سدها مقابله کنیم؟
يك شما می توانید کارهای زیادی برای مقابله با سدها و دفاع از حقوق خودتان انجام دهید. اولین قدم جمع آوری اطلاعات در مورد سدها و این مساله است که سدها چه تاثیری روی جامعه تان می گذارند. قدم بعدی این است که بفهمید چه می خواهید و اینکه می خواهید خواسته هایتان چگونه محقق شوند. بعد برای تحقق اهدافتان دست به کار شوید.غالبا به این پروسه کمپین گفته می شود.
این اهمیت بسیاری دارد که کمپین خود را تا جایی که ممکن است زودتر آغاز کنید. بعضی کارهای مهم هستند که شما در طی کمپین خود می توانید انجام دهید. مثل جمع آوری و انتشار اطلاعات ، سازماندهی مردم جامعه تان و همکاری و فعالیتهای جمعی با گروههای همشهری ، گروههای منطقه ای و گروههای بین المللی.
در برخی کشورها ، سازماندهی علیه یک سد می تواند برای اعضای جوامع و خانواده هایشان خطرناک باشد. گاهی اوقات انتقاد از دولتها و برنامه های سد سازی شان توام با ریسک است. این مهم است که هنگام توسعه راهبردهایمان از این خطرات آگاه باشیم. این فصل به شما پیشنهاداتی می دهد در مورد اینکه چطور می شود راهبردهای کمپین را توسعه داد. این به شما یک نمای کلی می دهد از کارهایی که در طول فرایند ساخت یک سد می توانید انجام دهید. در نهایت سه مرحله سد سازی را شرح می دهد و گامهای مهمی را که شما طی هر مرحله می توانید بردارید را نشان می دهد.
کمپین خود را برنامه ریزی کنید
شروع به جمع آوری اطلاعات کنیداین بسیار مهم است که بفهمید سد چگونه جامعه و رودخانه تان را تحت تاثیر قرار می دهد. شما می توانید از مطالعه میدانی (جمع آوری اطلاعات بوسیله صحبت با مردم و دقت کردن به چیزها ) استفاده کنید. NGO ها ، محققین دانشگاهها و گروههای دیگر ممکن است قادر باشند تا به شما کمک کنند. در اینجا سوالهایی هست که می توانید درباره شان فکر کنید :
چه روستاهایی تحت تاثیر سد و مخزن آن قرار می گیرند؟
چه تعداد از مردم مجبور به نقل مکان هستند؟
چه تعداد از مردم منطقه ماهیگیری و زمینهای کشاورزی شان را از دست می دهند؟
ارزش صید ماهی ، زمین ها ، خانه ها و محصولاتی که از دست می دهند چقدر است؟
چه غرامت ، و بازپرداخت و طرح اسکان مجددی پیشنهاد شده؟
چه کسی در حال توسعه سد است؟ حکومت ، یک شرکت خصوصی یا هردو؟

هدفهایتان کدامها هستند؟
مرحله بعدی برای سازماندهی کمپین شما تعیین هدفها و بسط یک راهبرد برای بدست آوردن هدفهایتان است. در اینجا هم چیزهایی هست که باید به آنها فکر کنید:
در تلاشید که چه چیزی را بدست آورید؟
آیا می خواهید سد را متوقف کنید؟
آیا می خواهید غرامت بهتری بدست آورید؟
آیا می خواهید در تصمیم گیری هایی که جامعه تان را تحت تاثیر هرار میدهد حرفی برای گفتن داشته باشید؟

مطمئن شوید که در اهدافتان با بقیه اعضای جامعه تان مشترک هستید. اهداف شما می توانند به مطالبات کمپین تان ترجمه شوند. برای مثال : " سد اوکاوانگا را متوقف کنید " یا " به مردم اوکاوانگا غرامت بیشتری بپردازید. "
هم پیمانان و مخالفین شما چه کسانی هستند؟
هم پیمان ساختن یکی از پر اهمیت ترین بخشهای یک استراتژی کمپین است. به این فکر کنید که چه کسی می تواند شما را در مبارزه تان یاری دهد. موفقیتهای شما وابسته به این است که چقدر می توانید حمایت جامعه تان ، عموم مردم و گروههای دیگر را کسب کنید. به این فکر کنید که : مخالفین شما چه کسانی هستند؟ نقاط قوت و ضعف اونها چیه؟ آنها برای مخالفت با شما چکار می کنند؟ مخالفین ممکنه شامل اعضای جوامع دیگه ، مقامات حکومتی ، شرکتهای سد سازی و سرمایه گزاران باشند.
گروه هدف چه کسانی هستند؟
به این فکر کنید که چه کسی می تواند چیزی را که می خواهید را به شما بدهد. چه کسی در مورد سد تصمیم گیرنده است؟ آنها ممکن است مردمی باشند که در بدنه حکومت هستند. ممکن است یک شرکت سد سازی باشد. یا ممکن است یک سرمایه گزار مثل بانک توسعه باشد. این فرد هدف تخصصی شماست. کدام عضو گروه هدف را ساده تر میتوانید تحت تاثیر قرار دهید؟ اگر حکومت شما چندان باز نیست ، شاید ساده تر باشد که سرمایه گزاران سد و یا سازندگان سد را تحت تاثیر قرار دهید.
چه استراتزی هایی نظر گروه هدفتان را عوض خواهد کرد؟
چه چیزی اهدافتان را متقاعد می کند که نظرشان را عوض کنند و از مطالبات شما حمایت کنند؟ آیا اعتراضها موثر خواهد بود؟ آیا گزارشهای رسانه ای نظرشان را عوض خواهد کرد؟ آیا فعالیت در مجلس می تواند موثر باشد؟ معمولا بیشینه موفقیت با ترکیبی از این حرکتها حاصل می شود. یک جدول زمانبندی از لیست فعالیتها تهیه کنید. مطمئن شوید که همه می دانند که برای هر فعالیتی چه کسی مسئول است. این می شود راهبرد و استراتژی کمپین شما.

چه بودجه ای برای کمپین تان نیاز دارید؟
هر کمپینی به یک سری منابع برای سازماندهی تجمع ها ، یک کامپیوتر و یک ایمیل ، یک تلفن و همچنین برای چاپ ملزومات کمپین نیاز دارد. گروههای بسیاری هستند که به کمکهای اعضای جوامع خودشان تکیه می کنند. منابع دیگر تامین بودجه شامل موسسات خیریه ، نهادهای حمایتی و دیگر هموطنان شما هستند. اگر شما نیاز به کمکهای اهدایی دارید سعی کنید تا با NGO های بزرگتر در داخل کشورتان تماس حاصل کنید. ممکن است آنها ایده هایی برای افزایش منابع داشته باشند.
استراتژی های مهم برای مبارزه با سدها
در هر مرحله از پروسه سد سازی تعدادی از استراتژیها هستند که می توانند موثر باشند. برای فعالیتهایی که شما می توانید در کمپین تان انجام دهید ایده هایی وجود دارد :

سازماندهی کنید و راه بیافتید
با این کار مردم و افکار عمومی را برای حمایت از مبارزه تان تحت تاثیر قرار می دهد. موفقیت کمپین شما وابسته به این است که بتوانید مردم زیادی را متحد کنید. حکومتها و سازندگان سد اغلب تلاش خواهند کرد تا در بین جوامع اختلاف و کشمکش پدید بیاورند. با هرچه متحد تر و قدرتمند تر کردن جامعه تان ، پراکنده و متفرق کردن شما برای سازندگان سد مشکلتر خواهد بود.
برای براه انداختن مردم یکی از راهها این است که سازمان خود را بسازید. شما همچنین می توانید با سازمانهای دیگر ارتباط بگیرید تا یک شبکه بسازید. ببینید که آیا یک شبکه ملی درباره سدها در کشورتان وجود دارد. گردهمایی هایی را ترتیب دهید تا راهبرد کمپین خود را طراحی کنید و فعالیتهایی را برای انجام به بحث بگذارید. پیمانهایی را با NGO ها ، دانشگاهیان ، وکلا و کارشناسان متخصص برقرار کنید.
تجمع ها ، اعتصابها ، تحریمها ، محاصره ها و راه بندانهایی را ترتیب دهید تا توجه همه را به مبارزه تان معطوف کنید. این فعالیتها اگر شما موسسات تصمیم گیرنده را هدف قرار دهید ، بسیار موثرند. گردهمایی های عمومی ای را نیز در شهرکها و شهر ها ترتیب دهید.
اطلاعات را منتشر کنید
گزارشها ، بروشورها ، جزوات ، پوستر ها و چیزهای دیگری بسازید تا آگاهی عمومی را در مورد سد و تاثیرات بالقوه آن بر روی جوامع ، بالا ببرید. می توان آنها را منتشر کرد تا مردم را آگاه کنند ، افکار عمومی را متاثر کنند ، گروههای محیط زیستی و حقوق بشر را در سرتاسر کشور مطلع کنند و نمایندگان دولتی را تحت تاثیر قرار دهند. این راه خوبی است برای اینکه مطالبات تان را به اطلاع عموم برسانید.

با رسانه ها کار کنید
پیغامهایتان را با استفاده از رادیو ، روزنامه و تلویزیون به اطلاع عموم برسانید.این به شما کمک می کند که به دولت و سازندگان سد فشار بیاورید تا به تقاضا هایتان گوش دهند. خبر نگارانی را که قبلا در زمینه های مشابه مطلب نوشته اند را پیدا کنید و داستان خود را برایشان بازگو کنید. یک کنفرانس خبری ترتیب دهید. در فعالیت های خود از رسانه ها دعوت به عمل آورید. روزنامه نگاران را از مبارزه تان مطلع کنید. از NGO ها و سایر گروههای حمایتی بخواهید تا با مشخص کردن راههای متفاوت برای رساندن پیغام تان ، به شما کمک کنند.
با دولت و سرمایه گزاران لابی کنید
با تصمیم گیران ملاقات کنید و آنها را از نگرانیهای خود مطلع کنید. نمایندگان محلی و ملی و نمایندگان دولت را متقاعد کنید که از خواسته هایتان حمایت کنند. کمپین های نامه نگاری و جمع آوری امضا را در میان تصمیم گیران هدف در دولت و سرمایه گزاران سد ترتیب دهید. اگر سد توسط یک بانک خصوصی و یا بانک توسعه عمومی تامین سرمایه می شود ، با NGO های خارجی برای هدف قرار دادن این سرمایه گزاران کار کنید.

از طریق قانونی اقدام کنید
گاهی وقتها اقدامات قانونی می توانند برای به تاخیر انداختن یا توقف سدها یا برای گرفتن غرامت بهتر برای جوامع متاثر ، به کار گرفته شوند. یک وکیل پیدا کنید و ببینید آیا سازندگان سد قانونی را نقض کرده اند. موسسات حقوقی بسیاری هستند که برای یک مقصود خوب ، بصورت مجانی کار می کنند.

جایگزین هایی را پیشنهاد کنید
سعی کنید تا کارشناسانی بگیرید که به شما کمک کنند تا جایگزینهایی را برای سد پیشنهاد دهید. ( برای اطلاعات بیشتر به فصل پنج مراجعه کنید. )

در سال 1990 شرکتهای قدرتمند خارجی تصمیم به ساخت یک سد بر روی رودخانه پیرانگا در ایالت میناس گراسی برزیل گرفتند. این سد در صورت احداث ، 133 خانواده را نقل مکان می داد و مناطق ماهیگیری را نابود می کرد. هزاران نفر از مردم پایین دست رود از تغییر سطح آب رودخانه دچار آسیب می شدند.
مقاومتهای محلی ، NGO ها ، محققان دانشگاهی و گروههای کلیسا برای مقابله با سد پیلار با هم یک اتحاد تشکیل دادند. آنها با هم شروع به کار کردند تا بفهمند که سد چه تاثیری بر زندگی آنها خواهد داشت. آنها مطالعات شرکتها را بررسی کردند و اشکالات فراوانی را یافتند. آنها سپس این اطلاعات را با مامورین دولتی که نگران تاثیرات زیست محیطی سد بودند ، در میان گذاشتند.
NGO ها و محققین ، مطالعات زیست محیطی را برای جامعه شرح دادند تا افکارعمومی را در مورد سدها روشن سازند. آنها همچنین به کشاورزان کمک کردند تا انتظارات و دیدگاههای خود در مورد زمینها ، منابع طبیعی و راههای امرار معاششان را با آنچه که طبق مطالعات دولتی به آنها اهدا می شد مقایسه کنند.
جامعه بخوبی برای یک مخالفت گسترده آماده و سازماندهی شد. بچه ها شعر هایی در مورد رود پیرانگا خواندند و ساحل نشینان پلاکارد هایی را بالا گرفتند که به شرکت "فورا" می گفت : " از اینجا برو." رهبران جامعه بیانیه های قدرتمندی تهیه کردند که نگرانیها و مطالباتشان را شرح می داد. فشار از ناحیه ساحل نشینان ، نقد مطالعات زیست محیطی طرح سد و نگرانی مامورین حکومتی ، سرانجام شرکت را مجبور به لغو طرح ساخت سد کرد.
سالها بعد وقتی یکی از شرکتها سعی کرد تا یک سد جدید در منطقه بزند ، مردم دوباره به آن " نه " گفتند. آنها در زمانیکه شرکت مشغول انجام مطالعات و سنجشها در سایت سد بود ، آنرا تصرف کردند. بعد از گذشت چند روز تکنیسینهای سد آنجا را ترک کردند. جامعه نیز آماده شد تا در صورت نیاز مقاومت کند.

تحقیقات روستاییان تایلندی
در چند سال گذشته ، مردمی که در طول رودخانه سالوین واقع در مرزتایلند – برمه زندگی می کردند در مقابل طرحهای دولتی برای ساخت سدی بر روی این رودخانه مبارزه می کردند. آنها مصمم شدند تا با آگاهی محلی خود تحقیقی انجام دهند تا استفاده ها و منافعی را که رودخانه برای آنها دارد را مستند کنند.برای 2.5 سال مردم قوم تایکارن از 50 روستا اطلاعاتی را در مورد مناطق ماهیگیری ، تجارت ماهی ، گیاهان ، باغهای سبزیجات و منابع طبیعی منطقه جمع آوری کردند. اعضای NGO و داوطلبین کمک کردند تا اطلاعات ثبت و گزارشات نوشته شوند. اما محققین اولیه، اعضای جامعه بودند. روستاییان تعداد زیادی ماهی ، گیاه و رستنی خوراکی را در حاشیه رودخانه شناسایی کردند که برای تغذیه خود به آنها وابسته بودند. سپس روستاییان از این تحقیق برای به اثبات رساندن این که جنگل و رودخانه چه اهمیتی در زندگی آنها دارد، استفاده کردند.

چگونه تحقیق خود را انجام دهیم؟

مرحله1 :
یک گردهمایی ترتیب دهید با هر کسی که می خواهد قسمتی از تحقیقات باشد. مردم را از هر روستای تحت تاثیر سد که برایتان ممکن است ، دعوت کنید. درباره تمام راههای وابستگی تان به رودخانه صحبت کنید و تصمیم بگیرید که چه نوع تحقیقی می خواهید انجام دهید.

مرحله2 :
برای هدایت تحقیق به چند تیم تقسیم شوید. تیمها باید شامل مردمی باشند که به ناحیه مورد تحقیق آشنا باشند. بعنوان مثال ماهیگیران باید تحقیقات ماهیها را انجام دهند و سبزی کاران باید تحقیقات مربوط به باغهای کنار رودخانه را به عهده بگیرند.

مرحله3 :
تصمیم بگیرید که چه روشی را برای تحقیق استفاده می کنید.ایده هایی در این مورد هست :ماهیگیری : رودخانه را به چند ناحیه تقسیم کنید. برای هر ناحیه یک تیم از ماهیگیران را اختصاص دهید. بعد از هر صید ، از هر گونه ی صید شده یک نمونه تهیه کنید. یک گردهمایی ترتیب دهید تا مردم، هر گونه را با نام محلی آن تشخیص دهند. در مورد زیستگاه ، الگوی مهاجرت ، اندازه ، وزن ، الگوی تولید مثل و تخم ریزی شان صحبت کنید. اگر دوربین در اختیار دارید از هر گونه بدست آمده یک عکس بگیرید. عکسها را در یک کتاب قرار دهید و اطلاعات مربوط به هر عکس را در زیر آن یادداشت کنید.رویشگاههای کنار رودخانه : رودخانه را به چند ناحیه تقسیم کنید. در هر ناحیه از کنار ساحل قدم بزنید و میزان گیاهان حاشیه رودخانه را اندازه گیری کنید. یادداشت کنید که چه کسی مالک هر باغ است. هر کسی در باغ خود چه می کارد و هر یک چه استفاده ای از محصول خود می برد (بعنوان مثال فروش یا تغذیه). اگر محصولات در فروشگاه فروخته می شوند ارزش آنها را یادداشت کنید.

مرحله4 :
یافته های خود را ثبت کنید. معین کنید که چگونه می توانید از آنها برای تحت تاثیر قرار دادن تصمیم گیران استفاده کنید.


در هر مرحله از سد سازی چه می توانید انجام دهید؟
در این بخش ، سه مرحله سد سازی و کارهای خاصی که شما در هر مرحله می توانید انجام دهید شرح داده می شود.
سه مرحله اصلی ساخت سد عبارتند از : مرحله پیش از ساخت ، مرحله ساخت و مرحله کاربری.

مرحله اول : پیش از ساخت
طول دوره : 20- 2 سال یا بیشتر

در این مرحله چه اتفاقی می افتد؟
قبل از اینکه سدی ساخته شود ، سازندگان سد طرحها را توسعه می دهند و مطالعات بسیاری را تکمیل می کنند تا ببینند که کجا امکان ساخت سد وجود دارد. آنها همچنین می خواهند ببینند که تاثیرات ساخت سد چه خواهد بود. اغلب این مطالعات توسط شرکتهای خارجی انجام می شوند.

1. مطالعه پیش امکان سنجی
این مطالعه اطمینان می دهد که سد قابلیت ساخت و بهره برداری را دارد. مشخص می کند که آیا منطقه برای ساخت سد مناسب است یا نه . تخمین می زند که چه مقدار نیرو یا آب می تواند تولید شود وهمچنین هزینه ساخت را بر آورد می کند.

2. مطالعه امکان سنجی و جزییات طرح
این مطالعه به اطلاعاتی توجه دارد که برای ساخت سد ضروری است. مثل آب و هوا ، زمین شناسی ، اینکه چه مقدار آب در رودخانه وجود دارد و .. . اگر شما خارجیانی را در منطقه دیدید که مشغول اندازه گیری و حفر زمین بودند ، آنها احتمالا در حال انجام مطالعات امکان سنجی هستند.

3. ارزیابی اثرات زیست محیطی ( EIA )
فرض بر این است که EIA به اثرات زیست محیطی سد نگاه می کند. همچنین فرض بر این است که تخفیف دهنده هایی را برای مشکلات زیست محیطی که سد منجر به آن خواهد شد را پیشنهاد می دهد. اما آنچه که معمولا اتفاق می افتد این است که EIA ها می گویند که اکثر اثرات زیست محیطی می توانند تخفیف داده شوند و سد باید ساخته شود.

4. برنامه اسکان / برنامه توسعه اجتماعی
این شامل برنامه هایی می شود برای اسکان مردمی که در منطقه ای که سد قرار است واقع شود ، زندگی می کنند. همچنین شامل برنامه هایی می شود برای جبران خسارتهای سایر مردم. مردم متاثر از سد که در پایین دست سد زندگی می کنند. معمولا در این طرحها فراموش می شوند.
هر بار که این مطالعات انجام می شود ، سازندگان سد با نمایندگان دولت و بانکها ملاقات می کنند تا برای سد تامین سدمایه کنند.

در این مرحله چه می توانیم انجام دهیم؟
این بهترین زمان برای تاثیر بر پروزه سد سازی است. اگر شما فکر می کنید که سد برای جامعه تان مضر است ، سعی کنید که پروژه را متوقف کنید. بیاموزید که بر طبق قوانین منطقه خود از چه حقوقی برخوردارید. تقاضا کنید که دولت مناظره ای عمومی ترتیب دهد تا شما بتوانید در مورد اینکه چه کسی بهره می برد و چه کسی زیان می کند بحث کنید. سعی کنید تا از طریق قانونی برای توقف سد اقدام کنید. برای معرفی جایگزینهای بهتر و یا غرامت بیشتر ، با کارشناسان کار کنید و نتایج را به اطلاع عموم برسانید.
حتی اگر کمپین شما برای توقف یک سد موفق باشد ، دولت ممکن است دوباره برای ساخت سد تلاش کند. از همین روی ایجاد یک اتحاد قوی برای یک مبارزه طولانی مدت اهمیت زیادی دارد.

مطالعات سد را مرور کنید
تقاضا کنید تا مطالعات به عموم ارائه شود. اگر برایتان امکان دارد یک کپی از مطالعات تهیه کنید. کارشناسانی پیدا کنید تا آنها را مطالعه کنند و بررسیها و انتقادات آنها را منتشر کنید. کارشناسان زیادی هستند که این مطالعات را بصورت رایگان انجام می دهند. بررسی کارشناسان می تواند نواقص مطالعات را مشخص کند و تعیین کند که با ساخت سد چه مشکلاتی پیش خواهد آمد.
خودتان مطالعاتی انجام دهیدغالبا سدها بدون مطالعاتی که نشان دهد مردم تا چه اندازه به رودخانه وابسته هستند انجام می شود. اگر سد ساخته شده است ، مردم شانس کمتری برای دریافت غرامت کامل دارند ، زیرا از آنچه که از دست داده اند مدرکی در دست نیست. این اهمیت زیادی دارد که نحوه وابستگی خود به رودخانه را ثبت کنید. این مطالعات میدانی همچنین می تواند خساراتی که سد منجر به بروز آنها می شود را برجسته کند. روستاییان تایلندی یک سبک مطالعه را برای انجام تدوین کرده اند که به نام " روش تحقیق روستاییان تایلندی " خوانده می شود. ( به کادر صفحه 23 رجوع کنید )

سرمایه گزاران را هدف قرار دهید
ببینید که چه کسی احتمالا به سد وام می دهد. اگر سرمایه گزاران از کشور دیگری هستند ، با NGO هایی که در آن کشور هستند ، تماس حاصل کنید تا از آنها بخواهید که از کمپین شما حمایت کنند. به لیست تماسها در انتهای راهنما رجوع کنید.
درخواست قراردادهای قانونی کنیداگر قصد جابجایی دارید ، مطمئن شوید که یک قرارداد قانونی امضا کرده اید که شامل همه آن چیزهایی که به شما وعده داده شده است می باشد. مطمئن شوید که قرارداد را می فهمید. چیزی را که از آن سر در نمی آورید امضا نکنید. دولت و سازندگان سد به شما خواهند گفت که صاحب یک خانه جدید زمینهای مرغوبتر خواهید شد ، اما این به ندرت اتفاق می افتد.
مرحله دوم : ساخت
طول دوره : 15- 5 سال.
مرحله ساخت معمولا از زمان پیش بینی شده بیشتر طول می کشد. گاهی اوقات این بعلت مشکلات فنی است و بعضی اوقات هم علت آن فساد مالی است.

در این مرحله چه اتفاقی می افتد؟
فرایند ساخت یک سد معمولا چیزی شبیه به این است :
در این مرحله چه می توانیم انجام دهیم؟کمپین شما می تواند موفق شود حتی اگر ساخت یک سد شروع شده باشد. شما ممکن است قادر باشید که ساخت را متوقف کنید ، غرامت بیشتری بگیرید و یا اینکه پروژه را اصلاح کنید. چیزی که اهمیت دارد این است که مبارزه تان را ادامه دهید.

راهپیمایی برپا کنید
در این مرحله بعضی گروهها تلاش می کنند تا با انجام محاصره و دیگر روشهای مسالمت آمیز، ساخت سد را متوقف کنند. اگر شما قادر به انجام این کارها نیستید ، روند ساخت و اسکان را تحت نظر بگیرید. اگر دولت و سازندگان سد ، آنچه را که باید انجام ندادند ، با انجام اعتراضات و دیگر کارها از آنها بخواهید تا به تعهداتشان عمل کنند.
با NGO های بین المللی کار کنیداگر سد از طریق یک بانک توسعه عمومی تامین سرمایه می شود ، با NGO های بین المللی کار کنید تا مطمئن شوید که سهامداران از مشکلات سد باخبر شده اند. بعضی اوقات وقتی آنها در حال ساخت سد و یا اسکان به شیوه نادرست هستند ، این سهامداران می توانند به سازندگان سد فشار بیاورند. اگر کارها واقعا بد انجام شود ، سهامدار ممکن است پرداخت پول را تا زمانی که کارها اصلاح گردد ، متوقف کند.

مرحله سوم : کاربری
طول دوره : حدود 50 سال ( بعضی اوقات بیشتر ، بعضی اوقات کمتر )

در این مرحله چه اتفاقی می افتد؟
وقتی سدها ساخته شدند ، شروع به پیر شدن می کنند. بعضی از مخازن بسرعت با رسوبات پر می شوند. بعضی سدها ممکن است ناامن یا حتی شکسته شوند.
وقتی یک سد به پایان طول عمرش می رسد ، نیاز به تعمیر یا از دور خارج شدن دارد. گروههای زیادی در سرتاسر جهان خواهان از کار انداختن سدها بعلت تاثیرشان بر مردم و رودخانه ها هستند.

در این مرحله چه می توانیم انجام دهیم؟
تقاضای غرامت کنیدحتی اگر سد ساخته شده است ، بعضی شرکتها و دولتها ممکن است یک سری تعهدات حقوقی برای تامین خسارت داشته باشند. باید تحقیق کنید که آیا چنین امکانی برای شما نیز فراهم است.
مردم زیادی در سرتاسر جهان هستند که تحت تاثیر سدها واقع شده اند و اکنون خواهان غرامت و یا جبران خسارت برای آسیبهای گذشته هستند. آنها خواهان آنند که عاملین ساخت سدها (دولتها ، بانکها ، شرکتها ) مسئولیت ساخت سد را بر عهده بگیرند و به جوامع آسیب دیده غرامت پرداخت کنند. گاهی نیز موفق شده اند. ( کادر صفحه بعد را ببینید. )

با شروع کاربری سد، مطالبات تغییر می کند
شما می توانید تقاضای تغییر کاربری سد را کنید تا جریان رودخانه به حالت طبیعی بازگردد. اینرا بازکاربری یا re-operation می گویند. این می تواند شامل تغییر میزان برق تولیدی در ساعات مختلف روز شود یا می تواند به معنی رها سازی آب بیشتر به پایین دست رودخانه باشد. گروههای بسیاری در سرتاسر جهان هستند که برای تغییر کاربری سدها مبارزه می کنند.

تقاضای غرامت در گواتمالا
وقتی گواتمالا درگیر جنگ داخلی بود ، دولت سد چیکسوی را در منطقه مایا آچی ساخت. مایاآچی مردمان بومی هستند. بعد از اینکه تعدادی از مردم از نقل مکان بخاطر سد خودداری کردند ، نیروهای شبه نظامی حدود 400 نفر را در سال 1982 کشتند. زمینهای بیش از 3500 نفر از مردم به زور از آنها گرفته شد. در مجموع بیش از هزاران نفر زمینها و محل درامد خود را از دست دادند.
نجات یافتگان برای سالها در نهایت فقر و فلاکت زندگی می کردند. ولی هرگز ندای عدالتخواهی سر ندادند. مردم آسیب دیده اکنون خواهان غرامت برای خسارتهای فیزیکی ، اقتصادی و اجتماعی شان هستند.
جوامع متاثر، با هم به همراه تعدادی از NGO ها و یک محقق ، مطالعه ای را انجام دادند که تاثیر سد بر محیط زیست ، منابع طبیعی ، فقر و تامین غذا را بصورت مستند درآورده است. این تحقیق آنچه را که مایاآچی از دست داده بود نشان داد و اینرا که آنها سزاوار غرامت هستند ، اثبات کرد.
در نوامبر 2004 ، جوامع یک اعتراض بزرگ را در محل سد ترتیب دادند. بعد از اشغال سد برای دو روز ، دولت موافقت خود برای تشکیل کمیسون مذاکره برای پرداخت غرامت ، اعلام کرد. این کمیسیون اولین جلسه خود را در دسامبر 2005 برگزار کرد. کریستوبال اوسوریو سانچز ، یکی از نجات یافتگان قتل عام می گوید :" غرامتها باعث شد تا ما وقار و احترام خود را برای حقوق و فرهنگمان بازیابیم. غرامتها این معنی را داشت که ما قادر خواهیم بود دوباره خانواده و زندگیمان را تامین کنیم. غرامتها به مردم کمک کرد تا حس کنند که آینده ای نیز وجود دارد و اینکه حس کنند زندگی می تواند معنای خوبی نیز داشته باشد.

جایگزینهایی برای سدهای بزرگ
برای محافظت از سیل ، تامین آب ، انرژی و غذای مردم گزینه های بهتری وجود دارد. این گزینه ها اغلب ارزانتر ، سریعتر و برای مردم و محیط زیست کم ضرر تر از سدهای بزرگ هستند.
در سرتاسر جهان ، جوامع متاثر از سد اطلاعاتی را در مورد جایگزینهایی برای سدهای بزرگ جمع آوری کرده اند. آنها از این اطلاعات برای فشار آوردن به دولتهایشان برای فراهم آوردن گزینه های بهتر استفاده کرده اند. تلاش آنها به توقف ساخت سدهای مخرب و غیر ضروری کمک زیادی کرد.
در این فصل ، ما در مورد تعدادی از جایگزینها برای سد بحث می کنیم و گزینه های موفقتری را که جوامع و NGO ها آنها را تایید و حمایت کرده اند ، بصورت برجسته نشان می دهیم.
امید داریم این فصل به شما در مورد جایگزینهایی که می خواهید در کمپین خود بکار گیرید ، ایده هایی بدهد. به این خاطر که هر منطقه ای نیازهای متفاوتی برای خود دارد ، شما ملزم خواهید بود تا بهترین گزینه ها را برای منطقه خود کشف کنید.

جایگزینهایی برای انرژی
راههای بسیاری برای دولتها هست تا انرژی شهروندانشان را تامین کنند. این شامل کاهش تقاضا ، اطلاح نیروگاههای موجود و خطوط انتقال نیرو و همچنین ساخت منابع جدید انرژی است.

ü کاهش تقاضا
دولتها می توانند با دادن مشوقهایی به کارخانه ها ، مشاغل و مردم شهرنشین ، تقاضای انرژی را کاهش دهند. هزینه این کارها بسیار ناچیز است و از ساخت سدها و نیروگاههای جدید برای محیط زیست بسیار بهتر است.
تعداد دیگری از تکنیکها برای صرفه جویی در انرژی شامل : کمک به مردم برای هزینه کردن برای ماشینها و لامپهایی است که برق کمتری مصرف می کنند. همچنین دولت می تواند از شهروندان و شرکتهایی که از ماشینهای پر مصرف استفاده می کنند ، مالیات بیشتری بگیرد.
حکومتها همچنین می توانند مردم را به این ترغیب کنند که مصرف برق را بین ساعات مختلف روز تقسیم کنند. در این صورت به ساخت سدها و نیروگاههای کمتری نیاز است.

ü اصلاح سدها و خطوط انتقال موجود
خطوط انتقال ، انرژی را از نیروگاهها به سمت مردم ، شهرها و کارخانه ها حمل می کنند. در بسیاری کشورها ، خطوط انتقال نامرغوب سهم بزرگی از انرژی را تلف می کند. به همین ترتیب با تعمیر و بهسازی خطوط انتقال می توان مصرف انرژی را کاهش داد. سدها و نیروگاههای موجود نیز می توانند بهسازی شوند. با با تمیز کاری نیروگاهها ، تخلیه رسوبات و بهینه کردن ژنراتورها و دیگر اصلاحات فنی ، نیروگاهها قادر خواهند بود تا برق بیشتری تولید کنند. این بازسازیها به هزینه و وقت بسیار کمتری نسبت به ساخت سدها و نیروگاههای جدید نیاز دارد.

ü ساخت منابع انرژی بهتر
در اینجا راههایی ذکر شده است برای تولید انرژی با تخریب کمتر برای محیط زیست و جوامع انسانی. بسیاری از این گزینه ها می توانند برای تامین انرژی شهرهای بزرگ و کارخانه ها و روستاهای کشاورزی مورد استفاده قرار بگیرند. اگرچه ممکن است این روشهای پیشنهادی به ظاهر غیر عملی و آزمایشگاهی به نظر آیند ، اما واقعیت این است که با ویژگیهای اقلیمی که کشورمان از آنها برخوردار است ، این روشها دارای مزیتهای نسبی قدرتمندی نسبت به روشهای قدیمی تر که هم اکنون مورد استفاده قرار می گیرند می باشند.

نیروگاههای برقابی کوچک
نیروگاههای برقابی کوچک معمولا تنها چند متر بلندی دارند. آنها می توانند از خاک ، سنگ یا چوب ساخته شوند. سدهای کوچک مخزن ندارند ، بنابراین معمولا باعث جابجایی مردم نمی شوند و جریان رودخانه نیز چندان تغییری نمی کند. پروژه نیروگاههای برقابی خیلی کوچک حتی شامل سد نیز نمی شوند و تنها با منحرف کردن مقداری آب از رودخانه ، از آن برای تولید انرژی استفاده می کنند.

انرژی زیست توده (بیومس)
در بسیاری از کشورها ، انرژی زیستی به یک منبع متداول تولید انرژی بدل شده است. زیست توده شامل همه مواد ضایعاتی می شود که منشا گیاهی و جانوری دارند. ضایعات حیوانی و گیاهی برای سوخت کوره ها ، تولید گاز و گرم کردن ساختمانها مورد استفاده قرار می گیرند. بیومس همچنین می تواند در مقیاس وسیع مورد استفاده قرار گیرد. در کشورهایی که نیشکر تولید می شود ، شرکتها تولید برق از ساقه نیشکر را آغاز کرده اند. سبوس برنج و ضایعات چوب نیز در این روش مورد استفاده قرار می گیرند.
انرژی خورشیدی
صفحه های خورشیدی می توانند روی بامها قرار بگیرند تا انرژی خورشید را جذب کنند و از آن برای گرم کردن آب یا تولید برق استفاده کنند. این روش در کشورهایی مثل ایران که از ساعات تابش بالایی در طول روز برخوردارند ، در صورتی که سرمایه گزاریهای لازم در این زمینه صورت گیرد ، صرفه بالایی دارد.

نیروی باد
انرژی باد ، نسبت به سدها ضرر بسیار ناچیزی برای محیط زیست دارد. در بسیاری از کشورهای اروپایی مثل آلمان و اسپانیا ، انرژی بسیار بسیار زیادی از طریق توربینهای بادی تولید می شود. کشورهایی مثل هند ، چین ، افریقای شمالی و برزیل ، هم اکنون در حال ساخت تعداد زیادی توربین بادی برای تولید انرژی پاک هستند.

انرژی زمین گرمایی
زمین گرمایی از گرمای درون زمین برای تولید برق استفاده می کند. این گرما مخازن زیرزمینی آب و بخار را گرم می کند. می توان با حفر چاههایی این آب داغ زمین گرمایی را به سطح زمین آورد. از این مایع می توان برای تولید برق در نیروگاهها استفاده کرد. فیلیپین و السالوادور 25% برق خود را از نیروگاههای زمین گرمایی تهیه می کنند.

در اوگاندا ، NGO ها جایگزینهای بهتری را مشخص کردند
حکومت اوگاندا و بانک جهانی برای مدت طولانی می گفتند که سد بوجاگالی برای تامین نیاز انرژی اوگاندا ضروری است. اما NGO های اوگاندا می خواستند نگاهی بیاندازند به جایگزینهایی که ضرر و زیان کمتری برای محیط زیست دارند و برای مردم نیز بهتر هستند. پس جستجویی را برای جایگزینهایی در مقیاس بزرگ آغاز کردند.در آوریل 2003 انجمن ملی حرفه ای های محیط زیست (NAPE) به همراه یک NGO در اوگاندا ، همایشی درباره انرژی در گواتمالا ترتیب دادند با عنوان " تاملی در روشهای جایگزین ؛ نوید بخش اوگاندایی بهتر" . متخصصین و کارشناسان گواتمالایی از سرتاسر جهان ، نمایندگان دولت ، گروههای محیط زیستی و مردم عادی در همایش شرکت کردند.بعد از کنفرانس ، وزارت انرژی اوگاندا تیمی را تشکیل داد برای مطالعه جایگزینهای انرژی برای کشور. به لطف تلاشهای NAPE انرژی برقابی دیگر تنها انتخاب اوگاندا برای تامین انرژی نیست. گزینه های بهتر ، ارزانتر و سالمتری مثل زمین گرمایی، امروز در اوگاندا دیده می شود.

جایگزینهایی برای آب
رودخانه ها و تالابها در سرتاسر جهان برای تامین آب زهکشی و یا مسدود شده اند. اما بخش اعظم این آب توسط سیستمهای آبیاری نا کارآمد و همچنین نشتی در سیستمهای توزیع، تلف می شود و به هدر می رود. مردم شهر نشین نیز معمولا آب زیادی را هدر می دهند. اگر آب بهتر مدیریت شود ، نیاز همه را کفایت خواهد کرد.

ü کاهش تقاضاها
کشاورزی در مقیاس وسیع آب زیادی را مصرف می کند و همچنین به هدر می دهد. سیستمهای آبیاری مزارع بزرگ اغلب آبی بیشتر از آنچه گیاهان به آن نیاز دارند را به مزارع می دهند. آب اضافه ، خاک را نابود می کند. دیکر انواع سیستمهای آبیاری می تواند برای صرفه جویی در آب مورد استفاده قرار گیرد. آبیاری قطره ای آب را به طرز شایسته تری مورد استفاده قرار می دهد و آنرا بصورت مستقیم به ریشه گیاهان می رساند. آبیاری قطره ای علاوه بر صرفه جویی در خاک برای گیاهان و خاک نیز بهتر است.کشاورزان مقیاس وسیع و شرکتهای بزرگ کشاورزی گاهی وقتها در مناطق خشک، به کشت محصولات کشاورزی اقدام می کنند که آب زیادی را لازم دارد ؛ مثل برنج و نیشکر. برای صرفه جویی در آب می توان مشوقهایی را برای کشاورزان بزرگ و شرکتها تعریف کرد تا به کشتهایی که به آب کمتری نیاز دارند ، روی بیاورند.

ü جمع آوری آب باران
کشت دیم یکی از راههای ارزان و موثر برای بهبود دسترسی جوامع به آب است. مردم می توانند تانکها و مخازنی را در نزدیکی خانه هایشان قرار دهند و آب باران را که روی بامهایشان می ریزد، جمع کنند. کوزه های زمینی بزرگ Large Earth Jars نیز نیز می توانند برای جمع آوری آب باران برای کاربردهای خانگی مورد استفاده قرار بگیرد.برای کشاورزی مردم اغلب سدهای کوچک و خاکریزهایی برای جمع آوری آب باران که از تپه ها سرازیر می شود ، می سازند. چاهها هم برای افزایش دسترسی به آب مفیدند. راهکار دیگر ساخت سدها و کانالهای کوچک در رودخانه هاست. بدین وسیله آب بوسیله سدهای کوچک خاکی ، چوبی و یا سنگی جمع شده و بصورت مستقیم به مزرعه ها هدایت می شود.

کشت دیم ، تغییر زندگیها
در 1986 منطقه آلوار در راجستان هند به یک بیابان شبیه بود. مردم آب کافی برای خانه و مزارعشان نداشتند. در این زمان گروه Tarun Baharat Sangh (TBS) شکل گرفت تا آب موجود برای مردم و کشاورزی را افزایش دهد. موسسین TBS به یاد آوردند که مردم در راجستان قدیم عادت به جمع آوری آب باران داشتند. وقتی TBS کارش را شروع کرد ، ساخت سازه هایی برای جمع آوری آب تقریبا فراموش شده بود و دیگر هیچکس از آن استفاده نمی کرد.
TBS راه حل حکیمانه اما فراموش شده کشاورزی با آب باران را به یاد آورد و سدهای خاکی کوچکی را که اجداد و نیاکانشان برای برای به دام انداختن و نگهداری آب باران می ساختند ، دوباره ساخت. در راجستان اکنون بیش از 10,000 سد کوچک و خاکریز وجود دارد که آب باران را برای 1,000 روستا جمع آوری می کنند. به کمک سدهای کوچک و خاکریزها ، امروزه دیگر سطح آبهای زیرزمینی در منطقه بالا آمده و رودخانه هایی که به خشکی عادت کرده بودند ، در تمام طول سال آب دارند. این کار زندگی 700,000 نفر از مردم را دگرگون کرد تا برای مصارف خانگی ، کشاورزی و دامپروری دسترسی بهتری به آب داشته باشند." نسلهای قبل از ما هرگز آینده روشنی را که ما می بینیم ، نداشته اند." اینرا لاچمابای ، از زنان سالخورده روستای ماندالواس راجستان می گوید. " ما حالا بخاطر داشتن آب خوشحالیم. گله های ما نیز خوشحالند. حیوانات وحشی نیز خوشحالند. حاصل کشت ما هم زیاد شده. جنگلهایمان سرسبز شده اند و حالا هیزم کافی داریم. علوفه هم برای دام داریم و در چادرهایمان آب هست."

سوالاتی برای بحث :
· این داستان جه ارتباطی به جامعه شما دارد ؟
· آیا سیستم سنتی جمع آوری آب در منطقه شما نیز وجود دارد ؟
· آیا احیای این سیستمها دسترسی شما به آب را افزایش نمی دهد ؟
· آیا شما قادر هستید تا عده زیادی از مردم را برای تامین آب خودشان تعلیم دهید ؟
· آیا این کار به توقف پروژه سد کمک می کند ؟

جایگزینهایی برای کنترل سیلاب
گاهی سدهای بزرگ را برای کنترل سیلاب می سازند. با این حال وقتی یک سیلاب بزرگ راه بیافتد ، یک سد بزرگ قادر است تا قدرت تخریب آن را چند برابر کند. راههای بسیار دیگری نیز برای کاهش تعداد سیلابها و کم کردن اثرات تخریبی آنها وجود دارد. این راهها شلمل حفاظت از حوضه های آبخیز و استقرار سیستمهای هشدار سیل است.

ü حفاظت و احیای حوضه های آبخیز
یکی از بهترین راهها برای کاهش اثرات زیانبار سیلها ، حفاظت و احیای حوضه های آبخیز است. تالابها ، دشتهای سیلابی و جنگلهای سالم، با نگاه داشتن آب در خود جلوی وقوع سیلابها را می گیرند. آنها در حقیقت مانند اسفنج عمل می کنند. درختان سرعت حرکت سیلابها را می گیرند و آب را به آهستگی در دشتهای سیلابی پخش می کنند. تالابها در طی طوفانها و زمانهایی که سطح آب بالاست از آب اشباع می شوند و وقتی سطح آب پایین آمد آن را به آرامی رها می کنند.امروزه تالابها ، دشتهای سیلابی و جنگلهای بسیاری بمنظور ساخت جاده ها ، خانه ها و صنایع نابود شده اند. و این موضوع تخریبهای ناشی از سیل را افزایش داده است. برای کنترل بهتر سیلابها ، این منابع طبیعی باید حفظ شوند و اگر نابود شده اند ، چاره ای جز احیای دوباره آنها نداریم.

ü استقرار سیستمهای هشدار سیل
دولتها می توانند بر روی سیستمهای کنترل سیلاب سرمایه گزاری کنند تا مردم بسرعت از این که سیلی در حال وقوع است مطلع شوند. این سیستم می تواند جان بسیاری را نجات دهد و از خسارتهای سیل بکاهد. این سامانه در مواقع لزوم قبل از اینکه سیلی روی دهد به مردمی که در حاشیه رودخانه زندگی می کنند خبر می دهد که سیل در حال شکل گیری است. این سیستم می تواند شامل طرحهای مدیریت و کنترل بحران در شرایط وقوع سیل و همچنین نصب بلند گوهای قوی در شهرکها باشد. سیستمهای دیگری نیز هستند که حتی به مردم امکان می دهد تا از مقدار آب موجود در رودخانه بطور مستمر اطلاع پیدا کنند. وقتی مقدار آب رودخانه از یک حدی بیشتر شد مردم می فهمند که خطر سیل محتمل است.

نتیجه گیری
امیدواریم این راهنما ابزارها و اطلاعاتی را در اختیار شما بگذارد تا شما را در مبارزه تان علیه سدهای مخرب یاری کند. امیدواریم تا موفقیتهای جوامع دیگر الهام بخش شما در دفاع از حقوق و معیشت تان باشد. اینرا بدانید که در مبارزه تان تنها نیستید.
همانگونه که NGO ها و مردم متاثر از سد در 1997 گفتند:
" ما متمایز ، متحد ، و قدرتمندیم و تنها مساله هدف ماست. ما سدهای مخرب را متوقف کرده ایم و سازندگان آنها را مجبور به محترم شمردن حقوقمان ساخته ایم. در گذشته سدهایی را متوقف کرده ایم و در آینده نیز با سدهای بیشتری چنین خواهیم کرد."
بیانیه "اولین گردهمایی بین المللی مردم متاثر از سد" در کوریتیبای برزیل. 14 مارس 1997
درستی این کلمات به اثبات رسیده است. ما به کمک هم سدهای مخرب را متوقف کرده ایم و از حقوقمان دفاع کرده ایم. ما قادریم تا نیاز آب و انرژی انسانها را بدون آسیب رساندن به جوامع انسانی و محیط زیست ، تامین کنیم.
به کمک هم ، آینده ای بهتر را خواهیم ساخت...

International Rivers Network
1847 Berkeley Way
Berkeley CA 94703, USA
Phone: + 1 510 848 1155
Email: info@irn.org
Web: www.irn.org
Provides support to local communities and
NGOs who are fighting destructive dams.
Africa
African Rivers Network
C/- Mr. Frank Muramuzi
National Association of Professional
Environmentalists (NAPE), Uganda
P.O. Box 29909, Kampala, Uganda
Phone: + 256 77 492362
Email: nape@nape.or.ug
Web: www.nape.or.ug
Network of communities and NGOs advocating
for sustainable use of African water resources.
Mr. Hope Ogbeide
Society for Water and Public Health
Protection (SWAPHEP), Nigeria
248 Uselu–Lagos Road, Ugbouto, Benin
City, Nigeria
Phone: + 234 803 742 4999
Email: swaphep@yahoo.com
SWAPHEP works to increase local peoples’
access to clean water and to promote the sustainable
management of freshwater resources in
Nigeria.
Ms. Liane Greeff
Environmental Monitoring Group,
South Africa
PO Box 13378
7705 Mowbray, South Africa
Phone: + 27 21 448 2881
Email: rivers@kingsley.co.za
Web: www.emg.org.za
Provides support to organizations and communities
working to stop dams and protect rivers
in Africa.
Europe
European Rivers Network
8 rue Crozatier,
43000 Le Puy, France
Phone: + 33 471 02 08 14
Email: info@rivernet.org
Web: www.ern.org
Network of European groups, organizations and
people working to protect Europe’s rivers.
Latin America
MAB—Movimento dos Atingidos por
Barragens
HIGS Quadra 705, Asa Sul, Bloco K, Casa 11
Brasilia/DF, Brasil CEP: 70350-711
Phone: + 55 61 3242 8535
Email: mab@mabnacional.org.br
Web: www.mabnacional.org.br
Brazil’s national movement of dam-affected
people.
Ms. Elba Stancich
Taller Ecologista
Casilla de Correo 441
CP 2000 – Rosario, Santa Fe, Argentina
Phone: + 54 341 426 1475
E-mail: info@taller.org.ar
Web: www.taller.org.ar
Helps coordinate REDLAR: the Latin American
Network Against Dams, and for Rivers, their
Communities, and Water.
38
Mr. Gustavo Castro Soto
Edupaz
Periferico Pte.17–8B, Cda.Cuatro Caminos
Col. San Martín; 29240
San Cristóbal de Las Casas
Chiapas, México
Phone: + 52 967 631 5474
E-mail: guscastro@laneta.apc.org
Helps coordinate the Mesoamerican Movement
Against Dams.
South Asia
Mr. Himanshu Thakkar
South Asian Network on Dams, Rivers and
People (SANDRP)
86-D, AD block, Shalimar Bagh,
Delhi 110 088, India
Phone: +91 11 2748 4654
Email: ht.sandrp@gmail.com
Web: www.sandrp.in
Shares information on dam-building in India
and provides contacts for dam-fighters in India.
Mr. Gopal Siwakoti ‘Chintan’
Water and Energy Users Federation–Nepal
G.P.O Box 2125
60 New Plaza Marga
Kathmandu, Nepal
Phone: +977 1 442 9741
Email: gopalchintan@gmail.com
Web: www.wafed-nepal.org
National network of water and energy projectaffected
people and local concerned groups in
Nepal. Also helps coordinate South Asian network
of groups working on dam and river
issues.
Mr. Amjad Nazeer
Sungi Development Foundation
H.7–A, Street 10, F–8/3
Islamabad, Pakistan
Phone: +92 51 228 2481
Email: amjad.nazeer@sungi.org
Web: www.sungi.org
Helps communities defend their rights and get
benefits from development projects in Pakistan.
East and Southeast Asia
Rivers Watch East and Southeast Asia
C/- Ms. Joan Carling, RWESA Coordinator
Cordillera People’s Alliance
P.O. Box 975
2600 Baguio City, Philippines
Phone: +63 74 442 2115
Email: joan@cpaphils.org
Web: www.rwesa.org
Network of NGOs and dam-affected people in
East and Southeast Asia working to stop
destructive river development projects.
Ms. Pianporn Deetes
Living Rivers Siam
78 Moo 10, Suthep Road, Tambol Suthep
Muang Chiang Mai 50200, Thailand
Phone: +66 53 278 334
Email: pai@chmai2.loxinfo.co.th
Web: www.searin.org
Supports rights of local communities to their
resources and opposes threats to rivers and
ecosystems in mainland Southeast Asia.
Friends of the Earth Japan
3-17-24-2F Majiro Toshima-ku
Tokyo 171-0031, Japan
Phone: +81 3 3951 1081
Email: finance@foejapan.org
Web: www.foejapan.org
Monitors the policies and projects of the Japan
Bank for International Cooperation (JBIC

Middle East

Iran's cultural and natural heritage lovers

Email: iranwatchers@gmail.com
Web: www.iranwatchers.blogspot.com